سرطان رحم به سرطانی گفته میشود که در بافتهای رحم ایجاد میشود. البته رحم از بخشها و لایههای مختلفی تشکیل شده و همه سرطانهای رحم یکسان نیستند. شایعترین نوع، سرطان آندومتر است که از پوشش داخلی رحم، یعنی آندومتر، شروع میشود. نوع دیگری به نام سارکوم رحم نیز وجود دارد که از عضله یا سایر بافتهای رحم منشأ میگیرد و شیوع کمتری دارد.
بیشتر بخوانید: سرطان دهانه رحم چیست و چه علائمی دارد؟ | علل شایع در بروز سرطان دهانه رحم
سرطان رحم چیست؟
رحم یک اندام توخالی و عضلانی در لگن است که در دوران بارداری محل رشد جنین محسوب میشود. دیواره رحم از لایههای مختلفی تشکیل شده است که آندومتر، لایه داخلی آن، در چرخه قاعدگی تحت تأثیر هورمونها ضخیم میشود. در صورت باردار نشدن، این لایه ریزش میکند و خون قاعدگی را تشکیل میدهد.
وقتی سلولهای آندومتر به شکل غیرطبیعی و کنترلنشده رشد کنند، ممکن است تومور سرطانی ایجاد شود. بیشتر سرطانهای آندومتر از نوع آدنوکارسینوم هستند. در مقابل، سارکوم رحم از عضله یا سایر بافتهای رحم شروع میشود و نوع متفاوتی از سرطان رحم است.
یکی از نکات مهم درباره این بیماری، تفاوت آن با سرطان دهانه رحم است. سرطان دهانه رحم از سلولهای سرویکس شروع میشود، در حالی که سرطان آندومتر عمدتاً در پوشش داخلی بدنه رحم شکل میگیرد. بنابراین این دو بیماری از نظر محل ایجاد، عوامل خطر، روش تشخیص و درمان کاملاً یکسان نیستند.
علائم سرطان رحم چیست؟
یکی از مهمترین ویژگیهای سرطان رحم این است که در بسیاری از موارد با خونریزی یا تغییرات غیرطبیعی در الگوی خونریزی خود را نشان میدهد. به همین دلیل، توجه به تغییرات جدید در قاعدگی یا خونریزی بعد از یائسگی اهمیت زیادی دارد.
خونریزی شدیدتر یا طولانیتر از حالت معمول، لکهبینی بین دورههای قاعدگی و خونریزی پس از یائسگی از نشانههایی هستند که باید توسط پزشک بررسی شوند. ترشحات غیرطبیعی واژن نیز ممکن است در بعضی افراد دیده شود.
در مراحل پیشرفتهتر، ممکن است علائمی مانند درد یا احساس فشار در ناحیه لگن و کاهش وزن بدون دلیل مشخص ایجاد شود. با این حال، وجود این علائم لزوماً به معنای سرطان نیست و بیماریهای غیرسرطانی نیز میتوانند چنین نشانههایی ایجاد کنند. تشخیص علت خونریزی یا سایر علائم تنها با بررسی پزشکی امکانپذیر است.
بیشتر بخوانید: ۱۳ مورد از علائم هشدار دهنده سرطان که نباید نادیده بگیرید
چه عواملی خطر ابتلا به سرطان رحم را افزایش میدهند؟
علت دقیق ایجاد سرطان آندومتر در همه افراد مشخص نیست، اما برخی شرایط میتوانند احتمال ابتلا را افزایش دهند. قرار گرفتن طولانیمدت آندومتر در معرض استروژن بدون تعادل کافی پروژسترون یکی از عوامل مهم در این زمینه است.
اضافهوزن، کمتحرکی، شروع یائسگی در سنین بالاتر و برخی شرایط هورمونی مانند سندرم تخمدان پلیکیستیک میتوانند با افزایش خطر سرطان آندومتر ارتباط داشته باشند. دیابت نوع ۲، استفاده از استروژن بدون پروژسترون در برخی درمانهای هورمونی یائسگی، مصرف تاموکسیفن و برخی سندرمهای ارثی مانند لینچ نیز از عوامل شناختهشده هستند.
البته داشتن یکی از این عوامل به معنی ابتلای قطعی به سرطان رحم نیست. بسیاری از افرادی که عوامل خطر دارند هرگز به این بیماری مبتلا نمیشوند و در مقابل، ممکن است بیماری در فردی ایجاد شود که عامل خطر مشخصی ندارد.
سرطان رحم چگونه تشخیص داده میشود؟
اگر خونریزی غیرطبیعی یا علائم مشکوک وجود داشته باشد، پزشک ابتدا درباره سابقه پزشکی، وضعیت قاعدگی، زمان شروع علائم و عوامل خطر سؤال میکند. معاینه لگنی نیز ممکن است برای بررسی رحم و اندامهای تناسلی انجام شود.
سونوگرافی، بهویژه سونوگرافی واژینال، میتواند برای بررسی ضخامت آندومتر و مشاهده تغییرات رحم مورد استفاده قرار گیرد. با این حال، تصویربرداری بهتنهایی معمولاً برای تأیید سرطان کافی نیست.
برای تشخیص قطعی، ممکن است نمونهای از بافت آندومتر برداشته شود و در آزمایشگاه مورد بررسی قرار گیرد. در صورت نیاز، روشهایی مانند هیستروسکوپی و نمونهبرداری دقیقتر نیز انجام میشوند. بررسی نمونه بافتی به پزشک کمک میکند نوع سرطان و ویژگیهای سلولهای سرطانی را مشخص کند.
نکته مهم این است که آزمایش پاپاسمیر عمدتاً برای غربالگری سرطان دهانه رحم استفاده میشود و آزمایش اصلی برای تشخیص سرطان رحم محسوب نمیشود.
مراحل سرطان رحم چه اهمیتی دارند؟
بعد از تشخیص، پزشک باید مشخص کند سرطان تا چه اندازه در رحم باقی مانده و آیا به بافتها یا اندامهای دیگر گسترش پیدا کرده است. مرحله بیماری یکی از عوامل مهم در انتخاب روش درمان است. نوع و درجه تومور، ویژگیهای سلولهای سرطانی، وضعیت عمومی بیمار و برخی مشخصات مولکولی نیز میتوانند در تصمیمگیری درمانی نقش داشته باشند.
در مراحل اولیه، بیماری اغلب محدود به رحم است و امکان درمان مؤثر وجود دارد. در مراحل پیشرفتهتر، انتخاب درمان پیچیدهتر میشود و ممکن است چند روش درمانی در کنار یکدیگر مورد استفاده قرار گیرند.
بیشتر بخوانید: تفاوت تومور خوش خیم و بدخیم | کدام کشنده است؟
درمان سرطان رحم چگونه انجام میشود؟
درمان سرطان رحم به نوع و مرحله بیماری بستگی دارد و یک روش ثابت برای همه بیماران وجود ندارد. در سرطان آندومتر، جراحی یکی از اصلیترین روشهای درمان است. در بسیاری از موارد، جراحی شامل برداشتن رحم است و ممکن است لولههای رحمی و تخمدانها نیز برداشته شوند. بررسی غدد لنفاوی نیز در شرایط مشخص برای ارزیابی گسترش بیماری انجام میشود.
پس از جراحی، با توجه به ویژگیهای تومور و احتمال بازگشت بیماری، ممکن است پرتو درمانی تجویز شود. رادیوتراپی میتواند به شکل خارجی یا داخلی انجام شود و انتخاب روش آن به شرایط بیمار و محل و ویژگیهای تومور بستگی دارد.
در برخی انواع یا مراحل سرطان، شیمی درمانی نیز مورد استفاده قرار میگیرد. در بیماریهای پیشرفته یا عودکرده، درمان ممکن است شامل ترکیبی از جراحی برداشتن تومور سرطانی، شیمی درمانی، رادیوتراپی، درمان هورمونی، درمان هدفمند یا ایمنیدرمانی باشد.
به همین دلیل، انتخاب درمان باید پس از بررسی دقیق پرونده توسط تیم درمان انجام شود. مراجعه به پزشک سرطان یا متخصص مرتبط با سرطانهای زنان میتواند به تعیین نوع بیماری، مرحله آن و مناسبترین مسیر درمان کمک کند. در چنین شرایطی، پزشک متخصص با بررسی نتیجه نمونهبرداری، تصویربرداری و سایر آزمایشها، برنامه درمانی را متناسب با شرایط فرد مشخص میکند.
آیا سرطان رحم قابل درمان است؟
قابلیت درمان سرطان رحم به نوع، مرحله، درجه و ویژگیهای تومور بستگی دارد. سرطان آندومتر در بسیاری از موارد به دلیل ایجاد خونریزی غیرطبیعی، زودتر از برخی سرطانها شناسایی میشود. وقتی بیماری در مراحل اولیه تشخیص داده شود و هنوز محدود به رحم باشد، درمان میتواند بسیار مؤثر باشد و در بسیاری از بیماران جراحی درمان اصلی محسوب میشود.
در مقابل، اگر سرطان به خارج از رحم گسترش پیدا کرده باشد، درمان ممکن است به ترکیبی از روشها نیاز داشته باشد. بنابراین نمیتوان نتیجه درمان را تنها بر اساس نام بیماری تعیین کرد و ارزیابی دقیق مرحله و ویژگیهای سرطان اهمیت زیادی دارد.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
هرگونه خونریزی غیرعادی رحم، بهخصوص خونریزی بعد از یائسگی، باید جدی گرفته شود. تغییر قابل توجه در الگوی قاعدگی، لکهبینی غیرمعمول یا ترشحات غیرطبیعی نیز بهتر است توسط پزشک بررسی شود. این علائم الزاماً نشانه سرطان رحم نیستند، اما بررسی زودهنگام میتواند علت اصلی را مشخص کند و در صورت وجود بیماری، تشخیص در مراحل مناسبتری انجام شود.
اگر ساکن شمال کشور هستید، میتوانید برای بررسی و درمان به کلینیک شفا در گرگان، استان گلستان، مراجعه کنید و از خدمات و تجربه پزشکان متخصص این مجموعه بهرهمند شوید. انتخاب پزشک و روش درمان بر اساس شرایط هر بیمار انجام میشود تا روند درمان با دقت و متناسب با وضعیت او پیش برود. در ادامه با تعدادی از پزشکان متخصص کلینیک آشنا میشوید.
جناب دکتر اردشیر معطوفی: متخصص رادیوتراپی انکولوژی و عضو انجمن رادیوتراپی انکولوژی ایران و ESTRO، بیش از ۷ سال در زمینه تشخیص و درمان سرطان فعالیت دارد. ایشان در درمان انواع سرطانها و استفاده از روشهای پیشرفته رادیوتراپی مانند IMRT، IGRT و VMAT تجربه دارد.
دکتر فرزانه باقری: متخصص دارای بورد تخصصی و فارغالتحصیل دانشگاه تهران، در زمینه توموتراپی و پرتودرمانی فعالیت دارد. ایشان با تکیه بر دانش بهروز و تجربه خود، از روشهای نوین پرتودرمانی برای ارائه خدمات درمانی به بیماران استفاده میکند.
آقای دکتر سید رضا خاندوزی: متخصص رادیوانکولوژی، با سالها تجربه در تشخیص و درمان سرطان با روشهای پیشرفته پرتودرمانی فعالیت دارد. ایشان در کنار فعالیتهای بالینی، در حوزه آموزش و پژوهش نیز فعال است.
سخن پایانی
سرطان رحم به گروهی از سرطانهایی گفته میشود که در بافتهای رحم ایجاد میشوند. خونریزی غیرطبیعی، بهویژه پس از یائسگی، یکی از مهمترین نشانههایی است که نیاز به بررسی پزشکی دارد. تشخیص معمولاً با بررسی علائم، معاینه، تصویربرداری و نمونهبرداری از بافت انجام میشود و درمان نیز با توجه به نوع و مرحله سرطان میتواند شامل جراحی، پرتو درمانی، رادیوتراپی، شیمی درمانی یا سایر درمانهای دارویی باشد. برای بررسی دقیق علائم یا نتیجه آزمایشها، مراجعه به پزشک متخصص و در صورت تشخیص بیماری، دریافت نظر پزشک سرطان اهمیت دارد؛ زیرا برنامه درمانی باید بر اساس شرایط هر بیمار به صورت اختصاصی تعیین شود.
بدون دیدگاه