تا چند سال پیش، بیشتر افراد سرطان را بیماری دوران سالمندی میدانستند؛ اما امروزه تحقیقات علمی نشان میدهد سرطان در جوانان در بسیاری از کشورهای جهان روندی افزایشی دارد. اگرچه احتمال ابتلا در سنین پایین همچنان از سالمندان کمتر است، اما افزایش موارد ابتلا در افراد ۲۰ تا ۴۹ سال توجه متخصصان را به خود جلب کرده است.
این موضوع به معنای خطر بالای سرطان برای همه جوانان نیست. بااینحال، سبک زندگی، تغذیه، عوامل محیطی و پیشرفت روشهای تشخیص باعث شده پزشکان موارد بیشتری را نسبت به گذشته تشخیص دهند. شناخت عوامل خطر و توجه به علائم هشداردهنده، شانس تشخیص زودهنگام و درمان موفق را افزایش میدهد.
بیشتر بخوانید: عادت های روزانه ای خطر ابتلا به سرطان را کاهش می دهد
آیا آمار سرطان در جوانان واقعاً افزایش یافته است؟
پژوهشهای منتشرشده در مجلات معتبر پزشکی مانند BMJ Oncology و گزارشهای سازمان جهانی بهداشت (WHO) نشان میدهد که طی سه دهه گذشته، میزان بروز برخی سرطانها در افراد زیر ۵۰ سال افزایش پیدا کرده است. سرطان روده بزرگ، سرطان پستان، سرطان تیروئید، سرطان کلیه و برخی سرطانهای دستگاه گوارش بیشترین رشد را در این گروه سنی داشتهاند.
متخصصان معتقدند تشخیص دقیقتر و دسترسی بهتر به خدمات پزشکی بخشی از این افزایش را توضیح میدهد؛ اما تغییر سبک زندگی نیز نقش مهمی در این روند ایفا میکند.
چرا سرطان در جوانان بیشتر شده است؟
پاسخ این سؤال ساده نیست، زیرا معمولاً چند عامل بهطور همزمان خطر ابتلا را افزایش میدهند.
سبک زندگی کمتحرک
زندگی امروزی ساعتهای طولانی نشستن، فعالیت بدنی کم و استفاده مداوم از وسایل دیجیتال را به همراه آورده است. این شرایط اضافهوزن، التهاب مزمن و اختلالات متابولیک را افزایش میدهد و زمینه بروز برخی سرطانها را فراهم میکند.
افزایش چاقی
چاقی یکی از مهمترین عوامل خطر قابل پیشگیری به شمار میرود. تجمع چربی بدن تغییرات هورمونی و التهاب مزمن ایجاد میکند و احتمال ابتلا به سرطان روده بزرگ، پستان، دهانه رحم و کلیه را بالا میبرد.
رژیم غذایی نامناسب
مصرف زیاد غذاهای فراوریشده، نوشیدنیهای شیرین، فستفود و گوشتهای فرآوریشده، همراه با مصرف کم میوه، سبزیجات و فیبر، خطر ابتلا به برخی سرطانها را افزایش میدهد.
عوامل محیطی
قرار گرفتن طولانیمدت در معرض آلودگی هوا، دود سیگار، اشعه فرابنفش خورشید و برخی مواد شیمیایی نیز میتواند احتمال ابتلا را افزایش دهد.
بیشتر بخوانید: سرطان در کمین عادات بد روزمره | توضیحات دکتر نسیم فیضی مبنی بر رابطه بین دخانیات و سرطان
سابقه خانوادگی و ژنتیک
برخی افراد به دلیل جهشهای ژنتیکی ارثی و داشتن سابقه سرطان خانوادگی بیش از دیگران در معرض خطر قرار دارند. البته عوامل محیطی و سبک زندگی نقش پررنگتری نسبت به ژنتیک در بسیاری از موارد سرطان در جوانان ایفا میکنند.
کدام سرطانها در جوانان بیشتر دیده میشوند؟
اگرچه هر نوع سرطانی ممکن است در هر سنی بروز کند، اما پزشکان این سرطانها را بیشتر در افراد جوان مشاهده میکنند:
- سرطان پستان
- سرطان روده بزرگ
- سرطان تیروئید
- سرطان بیضه
- لنفوم
- ملانوما (سرطان پوست)
- برخی سرطانهای دستگاه گوارش
شناخت علائم این بیماریها و مراجعه بهموقع به پزشک متخصص شانس درمان موفق را افزایش میدهد.
علائم هشداردهندهای که نباید نادیده بگیرید!
بیشتر این علائم الزاماً به سرطان ارتباطی ندارند و ممکن است به دلایل دیگری ایجاد شوند؛ اما اگر بیش از چند هفته ادامه پیدا کنند یا بهتدریج شدت بگیرند، بهتر است برای بررسی به پزشک سرطان مراجعه کنید. کاهش وزن بدون دلیل، خستگی شدید و مداوم، وجود خون در مدفوع یا ادرار، تغییر در عادتهای اجابت مزاج، ایجاد توده یا برآمدگی غیرطبیعی، سرفه طولانیمدت، دردهای مداوم بدون علت مشخص و تغییر در خالهای پوستی از مهمترین علائمی هستند که نباید نادیده گرفته شوند. البته وجود این نشانهها به معنای ابتلای قطعی به سرطان نیست، اما بررسی بهموقع آنها میتواند به تشخیص زودهنگام بیماری کمک کند.
اگر ساکن شمال کشور، بهویژه استان گلستان هستید، میتوانید با مراجعه به کلینیک شفا در گرگان از خدمات تشخیصی و درمانی بهروز بهرهمند شوید. حضور پزشکان متخصص و باتجربه، در کنار روشهای درمانی نوین مانند شیمی درمانی، رادیوتراپی و پرتو درمانی، این امکان را فراهم میکند تا روند درمان در کوتاهترین زمان ممکن آغاز شود.
هرچه بیماری زودتر تشخیص داده شود، گزینههای درمانی بیشتری در دسترس خواهد بود و احتمال موفقیت درمان نیز افزایش پیدا میکند. به همین دلیل، بیتوجهی به علائم غیرعادی را جدی نگیرید و در صورت تداوم آنها، برای بررسیهای لازم به پزشک سرطان مراجعه کنید.
سرطان در جوانان چگونه تشخیص داده میشود؟
پزشک ابتدا سابقه پزشکی، علائم و عوامل خطر را بررسی میکند. سپس در صورت نیاز آزمایش خون، تصویربرداری مانند سیتیاسکن یا MRI، آندوسکوپی و نمونهبرداری (بیوپسی) را درخواست میکند.
بیوپسی همچنان دقیقترین روش برای تشخیص قطعی بسیاری از انواع سرطان به شمار میرود.
روش های درمان
پزشک با توجه به نوع سرطان، مرحله بیماری، سن بیمار و وضعیت عمومی بدن، مناسبترین روش درمان را انتخاب میکند. امروزه تیمی از متخصصان در کنار یکدیگر برنامه درمان را طراحی و اجرا میکنند تا بیمار بهترین نتیجه ممکن را از درمان دریافت کند.
انتخاب پزشک سرطان و مرکز درمانی مناسب، یکی از مهمترین عوامل در موفقیت درمان است. تجربه پزشک، همکاری میان متخصصان رشتههای مختلف و دسترسی به روشهای نوین میتواند کیفیت درمان را بهطور قابلتوجهی افزایش دهد.
در ادامه با جمعی از پزشکان متخصص کلینیک شفا آشنا میشوید:
جراحی: اگر پزشک بیماری را در مراحل اولیه تشخیص دهد، معمولاً جراحی برداشتن تومور را بهعنوان نخستین روش درمان انتخاب میکند.
شیمی درمانی: شیمی درمانی با استفاده از داروهای ضدسرطان سلولهای سرطانی را از بین میبرد یا رشد آنها را متوقف میکند. پزشک ممکن است این روش را قبل یا بعد از جراحی یا همراه با سایر درمانها تجویز کند.
رادیوتراپی یا پرتو درمانی: پزشکان در رادیوتراپی یا پرتو درمانی از پرتوهای پرانرژی برای از بین بردن سلولهای سرطانی استفاده میکنند. این روش بهتنهایی یا در کنار جراحی و شیمی درمانی نتایج بسیار مطلوبی ایجاد میکند.
درمانهای هدفمند و ایمنیدرمانی: پیشرفتهای علمی داروهایی را در اختیار پزشکان قرار داده است که سلولهای سرطانی را با دقت بیشتری هدف قرار میدهند. همچنین ایمنیدرمانی با تقویت سیستم ایمنی بدن به کنترل برخی سرطانها کمک میکند.
آیا میتوان از سرطان در جوانان پیشگیری کرد؟
اگرچه نمیتوان از همه انواع سرطان پیشگیری کرد، اما داشتن سبک زندگی سالم نقش مهمی در کاهش خطر ابتلا دارد. حفظ وزن در محدوده مناسب، انجام فعالیت بدنی و ورزش منظم و داشتن رژیم غذایی سرشار از میوه، سبزیجات و غلات کامل به حفظ سلامت بدن کمک میکند. در مقابل، بهتر است مصرف غذاهای فراوریشده و فستفودها را تا حد امکان کاهش دهید.
ترک سیگار و سایر محصولات دخانی، محدود کردن مصرف الکل و محافظت از پوست در برابر نور خورشید با استفاده از ضدآفتاب نیز از اقداماتی هستند که خطر ابتلا به برخی سرطانها را کاهش میدهند. همچنین در صورت توصیه پزشک، انجام واکسیناسیون HPV و هپاتیت B میتواند از بروز برخی سرطانهای مرتبط با این ویروسها پیشگیری کند.
اگر سابقه سرطان در خانواده شما وجود دارد، معاینات دورهای و مراجعه منظم به دکتر متخصص اهمیت بیشتری پیدا میکند؛ زیرا تشخیص زودهنگام، در بسیاری از موارد، شانس درمان موفق را به میزان قابل توجهی افزایش میدهد.
بیشتر بخوانید: چگونه با ورزش از سرطان پیشگیری کنیم؟!
سخن پایانی
افزایش آمار سرطان در جوانان یکی از مهمترین موضوعات سلامت در سالهای اخیر است. هرچند احتمال ابتلا در سنین پایین همچنان از سالمندان کمتر است، اما تغییر سبک زندگی، چاقی، تغذیه نامناسب، عوامل محیطی و پیشرفت روشهای تشخیصی، تعداد موارد شناساییشده را افزایش دادهاند.
خبر امیدوارکننده این است که پزشکان امروزه بسیاری از سرطانها را در صورت تشخیص زودهنگام با موفقیت درمان یا کنترل میکنند. مراجعه بهموقع به پزشک متخصص، توجه به علائم هشداردهنده و استفاده از روشهایی مانند شیمی درمانی، رادیوتراپی و پرتو درمانی شانس بهبودی را به میزان قابل توجهی افزایش میدهد. همچنین انتخاب سبک زندگی سالم همچنان مؤثرترین راه برای کاهش خطر ابتلا به بسیاری از انواع سرطان به شمار میرود.
بدون دیدگاه