سرطان یکی از پیچیدهترین بیماریهای انسانی است که تقریباً میتواند هر بخش از بدن را تحت تأثیر قرار دهد. چشم به عنوان یکی از حساسترین اعضای بدن نیز از این قاعده مستثنی نیست و امکان ابتلا به سرطان در آن وجود دارد. خوشبختانه سرطان چشم بیماری نادری است و نرخ بقای ۵ ساله در آن نسبتاً بالا است، اما به دلیل حساسیت و اهمیت چشم در زندگی روزمره، تشخیص زودهنگام و درمان به موقع آن بسیار حیاتی است.
سرطان چشم یکی از انواع سرطان است که میتواند از نوع اولیه یا ثانویه باشد. نوع اولیه که نادرتر است، از خود چشم شروع میشود و بخشهای داخلی یا خارجی چشم و پوست اطراف آن را درگیر میکند. در مقابل، نوع ثانویه که شایعتر است، به دلیل متاستاز سلولهای سرطانی از سایر بخشهای بدن مانند پستان، ریه یا پوست به چشم منتقل میشود. در این مقاله به بررسی کامل Eye cancer، علائم، انواع، دلایل، روشهای تشخیص و درمان آن میپردازیم.
سرطان چشم چیست؟
سرطان چشم (Eye cancer) نوعی بیماری نادر است که میتواند بخشهای داخلی و خارجی چشم، از جمله پلکها، عنبیه، شبکیه و عصب بینایی را درگیر کند. رشد غیرطبیعی سلولها در چشم باعث تشکیل تومورهای سرطانی میشود که میتوانند عملکرد بینایی را مختل کرده و در صورت پیشرفت، به بخشهای دیگر بدن نیز منتقل شوند.
Eye cancer به دو نوع اصلی تقسیم میشود:
-
سرطان چشم اولیه (Primary eye cancer): از خود چشم یا سلولهای اطراف آن شروع میشود.
-
سرطان چشم ثانویه (Secondary eye cancer): ناشی از گسترش سلولهای سرطانی از اندامهای دیگر بدن مانند سینه، ریه، پوست یا کبد به چشم است.
سرطان درون چشمی
Eye cancer که از درون کره چشم آغاز میشود، به عنوان سرطان درون چشمی (Intraocular cancer) شناخته میشود. در بزرگسالان، شایعترین نوع سرطان درون چشمی ملانوما و لنفوم است، در حالی که در کودکان رتینوبلاستوما شایعترین نوع است که از سلولهای شبکیه منشأ میگیرد.
علائم سرطان چشم
علائم و نشانههای Eye cancer بسته به نوع و محل تومور متفاوت است. با این حال، علائم رایج شامل موارد زیر هستند:
-
قرمزی و درد چشم
-
تاری دید یک چشم یا کاهش ناگهانی بینایی
-
تغییر رنگ عنبیه
-
از دست دادن بینایی محیطی
-
برآمدگی یا بیرون زدن چشمها
-
ایجاد لکههای شناور در میدان بینایی
-
تغییر حرکات چشم
-
وجود لکه تاریک روی عنبیه
-
تغییر اندازه یا شکل مردمک
بروز هر یک از این علائم به معنای ابتلا قطعی به سرطان چشم نیست، اما مشاهده آنها نیازمند مراجعه فوری به متخصص چشم است.
انواع سرطان چشم
Eye cancer از نظر نوع سلول های سرطانی، سن بیمار و محل رشد تومور به دستههای مختلف تقسیم میشود.
1. ملانوما داخل چشم (Uveal Melanoma)
ملانوما نوعی سرطان است که سلولهای رنگدانهای به نام ملانوسیت را درگیر میکند. این سلولها معمولاً در عنبیه، جسم مژگانی یا مشیمیه چشم قرار دارند. ملانوما داخل چشم معمولاً در مناطقی ایجاد میشود که با دید معمولی قابل مشاهده نیست، بنابراین تشخیص آن دشوار است و اغلب علائم اولیه ندارد.
2. لنفوم داخل چشمی (Intraocular Lymphoma)
لنفوم نوعی سرطان است که از سلولهای سفید خون به نام لنفوسیت منشأ میگیرد. وقتی این سرطان در چشم ایجاد شود، لنفوم داخل چشم اولیه (Primary Intraocular Lymphoma) نامیده میشود. این نوع سرطان بیشتر شبکیه، زجاجیه و عصب بینایی را درگیر میکند و در برخی موارد میتواند هر دو چشم و حتی مغز را هم درگیر کند.
3. تومور ملتحمه (Conjunctival Tumors)
ملتحمه لایه شفاف پوشاننده سطح داخلی پلک و سفیدی چشم است. تومورهای ملتحمه میتوانند خوشخیم یا بدخیم باشند و باعث کاهش دید شوند. انواع تومورهای ملتحمه شامل:
-
اکواموس
-
ملانسیتیک
-
لنفوتیک
-
سارکوم کاپوزی
ملانوم بدخیم ملتحمه یکی از نادرترین انواع این تومورهاست.
4. رتینوبلاستوما (Retinoblastoma)
رتینوبلاستوما رایجترین سرطان چشمی در کودکان زیر ۵ سال است که از سلولهای شبکیه شروع میشود. این بیماری میتواند یک یا هر دو چشم را درگیر کند و سفید شدن مردمک چشم اولین علامت آن است. حدود یک سوم موارد به صورت ژنتیکی منتقل میشوند و بقیه به صورت غیرارثی ایجاد میشوند.
5. مدولواپی تلیوما
این نوع سرطان نادر در کودکان زیر ۱۰ سال مشاهده میشود و معمولاً از قسمت مژگانی چشم شروع میشود. علائم آن شامل درد اطراف چشم، تغییرات بینایی و بیرون زدن چشم است.
سرطان چشم در گروه های سنی مختلف
کودکان
-
رتینوبلاستوما: شایعترین نوع در کودکان، درصد بهبودی حدود ۹۰٪ دارد.
-
مدولواپی تلیوما: نوع نادر، معمولاً با جراحی درمان میشود.
نوجوانان
رتینوبلاستوما میتواند در نوجوانان نیز ایجاد شود و یکی از نادرترین انواع سرطان چشم در این گروه سنی است.
بزرگسالان
-
ملانوما: شایعترین نوع در بزرگسالان که معمولاً در عنبیه، مژه یا مشیمیه بروز میکند. علائم اولیه آن کم بوده و تشخیص اغلب دیر انجام میشود.
دلایل ابتلا به سرطان چشم
علل دقیق سرطان چشم هنوز به طور کامل شناخته نشدهاند، اما عوامل زیر ریسک ابتلا را افزایش میدهند:
-
افزایش سن
-
وجود خالهای پوستی و چشم
-
نژاد و رنگ پوست
-
سندرومهای ارثی سرطان
-
قرار گرفتن طولانی مدت در معرض نور خورشید و اشعه ماوراء بنفش (UV)
-
استفاده طولانی مدت از موبایل و صفحه نمایش با نور آبی
روش های تشخیص سرطان چشم
پس از مشاهده علائم، مراجعه به چشم پزشک اولین گام است. پزشک بر اساس معاینه، سابقه خانوادگی و عوامل خطر، آزمایشهای زیر را تجویز میکند:
-
سونوگرافی چشم
-
توموگرافی انسجام نوری (OCT)
-
عکاسی عمقی Fundus
-
آنژیوگرافی فلوورسن
-
بیوپسی
تشخیص زودهنگام سرطان چشم نقش حیاتی در موفقیت درمان دارد.
درمان سرطان چشم
درمان بسته به نوع سرطان، پیشرفت بیماری و شرایط فرد متفاوت است. روشهای درمان شامل:
-
جراحی: برداشتن تومور یا در موارد شدید برداشتن چشم
-
لیزر درمانی: نابود کردن سلولهای سرطانی با نور
-
شیمیدرمانی: استفاده از داروهای ضد سرطان
-
پرتودرمانی: استفاده از پرتوهای هدفمند برای کاهش تومور در پرتودرمانی
-
کرایوتراپی: فریز کردن و نابود کردن سلولهای سرطانی
-
درمان هدفمند و داروهای بیولوژیک: کنترل رشد سلولهای سرطانی
-
نظارت فعال: پیگیری دقیق و منظم برای جلوگیری از پیشرفت بیماری
هدف درمان میتواند کنترل سرطان، حفظ بینایی یا درمان کامل بیماری باشد.
پیشگیری از سرطان چشم
با توجه به ناشناخته بودن علل دقیق سرطان چشم، راههای پیشگیری مطمئن هنوز مشخص نیستند، اما میتوان با اقدامات زیر ریسک ابتلا را کاهش داد:
-
انجام معاینات منظم چشم
-
محافظت از چشم در برابر نور خورشید با عینکهای UV
-
سبک زندگی سالم شامل تغذیه مناسب، ورزش و ترک سیگار
-
کاهش استفاده طولانی مدت از موبایل و کامپیوتر
تشخیص زودهنگام و اقدامات پیشگیرانه میتوانند جان و بینایی فرد را نجات دهند.
سخن پایانی
Eye cancer یک بیماری نادر اما جدی است که میتواند هر بخشی از چشم را درگیر کند. شناسایی علائم اولیه مانند تاری دید، تغییر رنگ عنبیه، برآمدگی یا لکه در چشم اهمیت زیادی دارد. این بیماری در کودکان و بزرگسالان متفاوت است و شامل انواعی مانند ملانوما، رتینوبلاستوما، لنفوم و تومورهای ملتحمه میشود.
با انجام معاینات منظم چشم و مشاوره به موقع با متخصص، میتوان از پیشرفت بیماری جلوگیری کرده و درمان مؤثری دریافت کرد. در صورتی که هر یک از علائم ذکر شده را مشاهده کردید، مراجعه فوری به چشم پزشک ضروری است.
بدون دیدگاه